క్లౌడ్ బరస్ట్ అనేది చిన్న విస్తీర్ణంలో (సాధారణంగా 20-30 చ.కి.మీ.లో) చాలా తక్కువ సమయంలో (కొన్ని గంటలు లేదా నిమిషాలు) అత్యధిక వర్షపాతం కురిసే వాతావరణ సంఘటన. ఇది సాధారణంగా గంటకు 100 మి.మీ. కంటే ఎక్కువ వర్షాన్ని కలిగిస్తుంది, దీనివల్ల ఆకస్మిక వరదలు, కొండచరియలు, భూమి కోత వంటి ప్రమాదాలు సంభవిస్తాయి. ఇవి తీవ్రమైన ఉష్ణమండల తుఫానులు లేదా భారీ కమ్యులోనింబస్ మేఘాల వల్ల ఏర్పడతాయి.
ఆగస్టులో ఎందుకు జరుగుతాయి?
ఆగస్టు నెలలో క్లౌడ్ బరస్ట్లు ఎక్కువగా జరగడానికి ప్రధాన కారణాలు:
- రుతుపవనాలు (మాన్సూన్): భారతదేశంలో ఆగస్టు అనేది రుతుపవన కాలం యొక్క గరిష్ఠ సమయం. ఈ సమయంలో బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రం నుండి వచ్చే తేమతో కూడిన గాలి హిమాలయాలు, ఉత్తర భారతదేశం వంటి ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలను కలిగిస్తుంది.
- ఒరోగ్రాఫిక్ ఎఫెక్ట్: హిమాలయాలు వంటి పర్వత ప్రాంతాల్లో, తేమతో కూడిన గాలి పైకి ఎగసిపడి చల్లబడి ఘనీభవనం చెందుతుంది, దీనివల్ల భారీ మేఘాలు ఏర్పడి క్లౌడ్ బరస్ట్లకు దారితీస్తాయి.
- వాతావరణ అస్థిరత: ఆగస్టులో వాతావరణంలో అస్థిరత (ఉష్ణోగ్రత, తేమ, గాలి పీడనం మార్పులు) ఎక్కువగా ఉంటుంది, ఇది తీవ్రమైన వర్షాలకు కారణమవుతుంది.
- స్థానిక వాతావరణ వ్యవస్థలు: లోతట్టు పీడన వ్యవస్థలు లేదా ఉష్ణమండల వ్యవస్థలు ఈ సమయంలో భారీ వర్షాలను తీవ్రతరం చేస్తాయి.
ముఖ్యంగా హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్, జమ్మూ కాశ్మీర్ వంటి హిమాలయ ప్రాంతాల్లో ఆగస్టులో క్లౌడ్ బరస్ట్లు ఎక్కువగా సంభవిస్తాయి, ఎందుకంటే ఈ ప్రాంతాల్లో రుతుపవనాలు, పర్వత భౌగోళికత కలిసి పనిచేస్తాయి.