మంజీరా నది తీరం… అనాదిగా ఎన్నో నాగరికతల ఉద్భవానికి సాక్ష్యంగా నిలిచిన పవిత్ర జలసంధి. ఈ నదీప్రవాహం కేవలం నీటి ప్రవాహమే కాదు — అనేక యుగాల చరిత్ర, సంస్కృతి, ఆధ్యాత్మికతను తన ఒడిలో మోసుకెళ్తోంది. తాజాగా ఏడుపాయల సమీపంలోని ఈ పవిత్ర మంజీరా నదిలో వెలుగుచూసిన రెండు పురాతన విగ్రహాలు ఆ చరిత్రకు మరో ప్రాణం పోశాయి. వాటిలో ఒకటి మహిషాసుర మర్థిని విగ్రహం, మరొకటి నాగిని విగ్రహం.
ఈ విగ్రహాలను తొలుత స్థానికుడైన కిష్టాపూర్ గ్రామానికి చెందిన యూసఫ్ అనే వ్యక్తి గుర్తించాడు. నదిలో నీరు కొంచెం తగ్గిన సమయంలో ఆయనకు విగ్రహాల ఆకృతులు కంటబడ్డాయి. ఆసక్తిగా వాటిని దగ్గరగా పరిశీలించిన యూసఫ్, ఈ విషయం అధికారులకు తెలియజేశాడు. వెంటనే పురావస్తు శాఖ అధికారులు సంఘటనా స్థలానికి చేరుకొని ఆ విగ్రహాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
మహిషాసుర మర్థిని విగ్రహం — శక్తి స్వరూపిణి ప్రతీక
ప్రముఖ చరిత్రకారుడు బుర్రా సంతోష్ ఈ విగ్రహాలను పరిశీలించి కీలక విషయాలను వెల్లడించారు. ఆయన వివరాల ప్రకారం, మహిషాసుర మర్థిని విగ్రహం శక్తి ఆరాధనకు సంబంధించిన చిహ్నం. చేతుల్లో త్రిశూలం, ఖడ్గం, చక్రం వంటి ఆయుధాలతో నిలబడి ఉన్న ఆ విగ్రహం, దైవ స్త్రీ శక్తి యొక్క అత్యున్నత ప్రతీకగా భావించబడుతోంది. ఇది గుప్త సామ్రాజ్య కాలం (క్రీ.శ. 4వ నుండి 6వ శతాబ్దం) మధ్యకాలానికి చెందినదిగా అంచనా వేస్తున్నారు.
ఆయన వివరాల ప్రకారం, ఈ విగ్రహం ప్రత్యేక రాతితో చెక్కబడింది. ముఖంలో ఉన్న ప్రశాంతత, దేహంలోని మినుకుమినుకులు, ఆభరణాల మైనుతనం – ఇవన్నీ పురాతన శిల్పకళకు సాక్ష్యాలు. ఆ కాలంలో దుర్గాదేవిని మహిషాసుర మర్థిని రూపంలో ఆరాధించడం సర్వసాధారణం. అసత్యంపై సత్యం విజయానికి గుర్తుగా ఈ విగ్రహాన్ని చెబుతారు.
నాగిని విగ్రహం — సర్పశక్తి, ఫర్టిలిటీ సంకేతం
మరో విగ్రహం నాగిని రూపంలో ఉండడం విశేషం. భారతీయ చరిత్రలో సర్పారాధన చాలా పురాతనమైనది. నాగిని రూపం సంపద, రక్షణ, సంతాన ప్రాప్తికి సంకేతంగా భావిస్తారు. ఈ విగ్రహం కూడా అద్భుతమైన శిల్పకళతో చెక్కబడినదని చరిత్రకారులు పేర్కొన్నారు. ఈ రెండు విగ్రహాలు ఏకకాలంలో నదిలో నిమజ్జనం చేయబడినట్టు కనిపిస్తుందని వారు అంచనా వేశారు.
నదిలో నిమజ్జనం ఎందుకు?
పురాతన కాలంలో దేవతా విగ్రహాలు పాడైపోతే లేదా పూజకు పనికిరాకపోతే వాటిని నదిలో నిమజ్జనం చేయడం పుణ్యకార్యంగా భావించేవారు. అదే సంప్రదాయం ప్రకారం ఈ విగ్రహాలు కూడా నదిలో నిమజ్జనం చేయబడినవని భావిస్తున్నారు. శతాబ్దాల తరబడి నదీగర్భంలో దాగి ఉన్న ఈ విగ్రహాలు, ఇప్పుడు పునరావిష్కృతమై మన పూర్వీకుల ఆధ్యాత్మిక గాథలను మళ్లీ గుర్తు చేస్తున్నాయి.
ఆధ్యాత్మికతతో మమేకమైన చరిత్ర
మహిషాసుర మర్థిని అనే రూపం మనలోని భయాన్ని, అజ్ఞానాన్ని, అహంకారాన్ని నశింపజేసే శక్తికి ప్రతీక. ఆ శక్తి రూపాన్ని మన పూర్వికులు ఎంత భక్తితో ఆరాధించారో ఈ విగ్రహం చూస్తే అర్థమవుతుంది. నాగిని విగ్రహం మనుష్యుడి జీవనచక్రంలో ప్రాణశక్తి, సృష్టిశక్తి, ప్రగతి చిహ్నం. ఈ రెండు విగ్రహాలు కలసి ఉండటం, స్త్రీశక్తి, ప్రకృతి శక్తి సమన్వయానికి సంకేతంగా భావించవచ్చు.
అమెరికాకు భారీ దెబ్బ… భారత్కు యూకే యూనివర్శిటీలు
చరిత్రకారుల పిలుపు
“ఇలాంటి అమూల్యమైన పురావస్తువులు నీళ్లపాలు కాకుండా ప్రభుత్వం వాటిని రక్షించాలి. ఇవి గుడి లేదా మ్యూజియంలో భద్రపరిస్తే భవిష్యత్ తరాలు మన చరిత్రను గర్వంగా తెలుసుకుంటాయి.”
అలాగే, ఇలాంటి ఆధ్యాత్మిక సంపద మన సమాజానికి మానవ విలువలు, సంస్కృతి, స్త్రీశక్తి ప్రాముఖ్యతను గుర్తు చేస్తుందని చరిత్రకారుడు బుర్రా సతీష్ తెలియజేశాడు.
మంజీరా నది… చరిత్రకథలు చెప్పే సాక్షి
మంజీరా నది ఒడ్డున ఇలాంటి పురావస్తువులు కనుగొనడం కొత్తేమీ కాదు. కానీ ప్రతి కొత్త కనుగొనుక ఒక కొత్త చరిత్రను మన ముందుకు తెస్తుంది. నేడు మహిషాసుర మర్థిని విగ్రహం నదీగర్భం నుంచి బయటకు రావడం ఒక సంకేతం — ఆ శక్తి నేటికీ మనతో ఉందని.
చరిత్రను గౌరవించడం అంటే కేవలం రాతి విగ్రహాలను కాపాడటం కాదు — వాటి వెనుకున్న సంస్కృతి, శక్తి, భక్తిని మనసులో నిలుపుకోవడం.
“మంజీరా నది మళ్లీ తన ఒడిలో దాగిన దేవతను మన ముందుకు తెచ్చింది — ఇది కేవలం పురావస్తు వార్త కాదు, అది మన ఆత్మను మేల్కొలిపే గాధ.”
