భారతీయ సంస్కృతిలో వినాయక చవితి ఒక మహోన్నత పండుగ. ఈ రోజు గణపతి బాబా అవతరించిన పర్వదినంగా భావిస్తారు. ప్రతి ఇంట్లోనూ, ప్రతి వీధిలోనూ, దేవాలయాలలోనూ పెద్దయెత్తున ఈ పండుగ జరుపుకుంటారు.
గణపతి అవతార కథ
ప్రపంచ సృష్టి అనంతరం, దేవతలు-అసురుల మధ్య ఎప్పటికప్పుడు పోరాటాలు జరుగుతూనే ఉండేవి. ఈ సందర్భంలో విఘ్నాలను తొలగించడానికి, సకల శుభకార్యాలకు విజయాన్ని ప్రసాదించడానికి ఒక శక్తివంతమైన దేవుడు కావాలని అవసరమైంది.
పార్వతీ దేవి తన స్నాన సమయంలో ఉపయోగించిన చందనం ముద్దతో ఒక రూపాన్ని తయారు చేసి, ప్రాణం పోసి, అతడిని తన ద్వారపాలకుడిగా నియమించింది. అదే గణనాథుడు. ఒక సందర్భంలో శివుడు గదిలోకి రావడానికి ప్రయత్నించగా, ఈ బాలుడు అడ్డుకున్నాడు. కోపంతో శివుడు అతని తలను నరికాడు. పార్వతీ దేవి ఆవేదనతో అర్తనాదం చేయగా, శివుడు ఒక ఏనుగు తలను తీసుకుని అతనికి అమర్చాడు. అప్పటినుండి ఆయన గజాననుడుగా, వినాయకుడుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
వినాయక చవితి పూజా ప్రాధాన్యం
ఈ రోజు గణపతిని ప్రత్యేకంగా ఆరాధించడం వల్ల:
- మన జీవితంలోని విఘ్నాలు తొలగిపోతాయి
- ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, విద్య, జ్ఞానం లభిస్తాయి
- ప్రతి శుభకార్యం విజయవంతమవుతుంది
- ఇంట్లో శాంతి, ఐకమత్యం నెలకొంటాయి
ప్రత్యేకంగా కొత్త పుస్తకాలు చదువుతున్న పిల్లలు, వ్యాపారులు, కర్మయోగులు వినాయకుని పూజించడం వల్ల వారి పనులు సాఫల్యం పొందుతాయని నమ్మకం.
చవితి నాడు చేసే ఆచారాలు
- మట్టి గణపతి విగ్రహంను ప్రతిష్టించి పూజ చేస్తారు.
- అష్టదళ పద్మంపై కూర్చోబెట్టి శోభాయమానంగా అలంకరిస్తారు.
- కుడుములు, లడ్డూలు వంటి ప్రసాదాలు సమర్పిస్తారు.
- చవితి పూజలో వినాయకుని 16 ఉపచారాలతో ఆరాధిస్తారు.
- చివరగా వినాయక విసర్జన చేసి ఆయనను గంగలో, సరస్సులో లేదా ఇంటి ప్రాంగణంలోనే గుంటలో నిమజ్జనం చేస్తారు.
గణపతి కధల్లో విశిష్టత
- ఒకసారి దేవతలందరూ తల్లిదండ్రులను ఏడు ప్రదక్షిణలు చేయడం సమానమని చెప్పగా, కార్తికేయుడు బ్రహ్మాండ యాత్రకు బయలుదేరాడు. కానీ గణపతి తన తల్లిదండ్రులను మాత్రమే ప్రదక్షిణం చేశాడు. దీంతో గణనాథుడే మొదట పూజలు స్వీకరించవలసినవాడు అనే మహిమాన్విత స్థానం పొందాడు.
- మహాభారత రచన కూడా వినాయకుని కృషిలో భాగమే. వ్యాస మహర్షి చెప్పగా, గణపతి స్వయంగా వ్రాశాడు.
వినాయక చవితి – సమాజ ఐక్యతకు ప్రతీక
భారతదేశంలో లోకమాన్య తిలక్ కాలంలో ఈ పండుగకు సామూహిక రూపం వచ్చింది. గణపతి పూజను ఇంటి పరిధిలోనే కాకుండా సామూహిక స్థాయిలో జరుపుతూ, ప్రజల్లో ఐకమత్యం, జాతీయం భావన పెంచారు. అందువల్ల వినాయక చవితి కేవలం ధార్మికమే కాక, సామాజిక ఐక్యతా పండుగగా కూడా నిలిచింది.
- గణనాథుని అవతార దినం
- విఘ్నాలను తొలగించే శుభపర్వదినం
- జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం ప్రసాదించే ఉత్సవం
- కుటుంబం, సమాజం ఐక్యంగా ఉండే పండుగ