భారతీయ సంప్రదాయాల్లో కనిపించే ప్రతి ఆచారం వెనుక ఒక లోతైన భావన దాగి ఉంటుంది. కొత్త ఇల్లు కట్టినప్పుడు, గృహప్రవేశం చేసినప్పుడు, కొత్త వ్యాపారం ప్రారంభించినప్పుడు లేదా ముఖ్యమైన పండుగల వేళ ఇంటి సింహద్వారం వద్ద గుమ్మడికాయను వేలాడదీయడం మనకు సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. ఇది కేవలం దిష్టి తగలకుండా ఉండేందుకు చేసే చర్య మాత్రమే కాదు… ఆధ్యాత్మిక రక్షణకు సంబంధించిన ఒక విశ్వాసపూరిత ఆచారం.
శాస్త్రాల ప్రకారం గుమ్మడికాయను “కూష్మాండం” అని పిలుస్తారు. దీనికి గాలిలోని ప్రతికూల శక్తులను, ఇతరుల అసూయ, ద్వేషం వంటి దృష్టి దోషాలను తనలోకి గ్రహించే సామర్థ్యం ఉందని పెద్దలు విశ్వసిస్తారు. సాత్విక గుణంతో కూడిన గుమ్మడికాయ ఇంటి వద్ద ఉంచితే, చెడు ప్రభావాలు దరిచేరవని, శుభశక్తి ప్రవహిస్తుందని నమ్మకం.
పూర్వకాలంలో గ్రామ దేవతలకు జంతు బలులు ఇచ్చే సంప్రదాయం ఉండేది. కాలక్రమంలో హింసను నివారించాలనే ఆలోచనతో, దానికి ప్రత్యామ్నాయంగా గుమ్మడికాయను బలి ఇవ్వడం మొదలైంది. గుమ్మడికాయను పగలగొట్టి కుంకుమ పూయడం ద్వారా రక్తబలికి ప్రతీకగా భావించి, దుష్టశక్తులను శాంతింపజేస్తారని విశ్వాసం.
ఆధ్యాత్మికతతో పాటు దీనికి శాస్త్రీయ కోణం కూడా ఉందని కొందరు చెబుతారు. గుమ్మడికాయలోని సహజ లక్షణాలు గాలిలోని సూక్ష్మ క్రిములను గ్రహించడంలో సహాయపడతాయని భావిస్తారు. హిందూ సంప్రదాయంలో ఏ శుభకార్యం కొబ్బరికాయతో ప్రారంభమై, దృష్టిని తొలగించే గుమ్మడికాయతో ముగుస్తుంది. ఇది ఇంటి చుట్టూ ఒక రక్షణ కవచంలా పనిచేస్తుందని భక్తుల గాఢ నమ్మకం.
