తిరుమల తిరుపతి క్షేత్ర మహిమ గురించి ఎంత చెప్పినా తక్కువే. ఆ మహిమలో ప్రత్యేకమైన స్థానం దక్కించుకున్న క్షేత్రం దేవుని కడప. తిరుమలకి వెళ్లే భక్తులకు ఇది కేవలం ఒక ఆలయం కాదు… ఒక ఆధ్యాత్మిక ద్వారం. అందుకే తరతరాలుగా “తిరుమల తొలి గడప”గా దేవుని కడప ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఈ ఆలయంలో కొలువై ఉన్న శ్రీ లక్ష్మీ వెంకటేశ్వర స్వామి విగ్రహానికి ఒక అపూర్వమైన విశేషం ఉంది. భక్తులకు కనిపించే మూలవిరాట్ వెనుక, అత్యంత ప్రాచీనంగా శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహం కొలువై ఉంటారు. అందుకే తిరుమల వరాహ క్షేత్రమైతే, దేవుని కడపను హనుమ క్షేత్రంగా పండితులు అభివర్ణిస్తారు. ఒకప్పుడు తిరుమలకు పయనమయ్యే ప్రతి భక్తుడు ముందుగా ఇక్కడ హనుమంతుని దర్శించుకుని, ఆయన అనుగ్రహంతోనే తిరుపతికి అడుగుపెట్టేవారని పురాణకథనాలు చెబుతాయి.
ఈ క్షేత్ర మహిమ వెనుక కృపాచార్యుడు అనే మహర్షి కథ ఉంది. తిరుమలకు వెళ్లే మార్గంలో ఆయన దేవుని కడపకు వచ్చి ఆంజనేయ స్వామిని దర్శించుకున్నారు. అయితే అక్కడే ఒక ఆధ్యాత్మిక బంధం ఏర్పడి, తిరుమలకు వెళ్లలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది. ఆ బాధతో ఆయన అక్కడే నివసిస్తూ, శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామిని దర్శించాలనే తపస్సులో లీనమయ్యారు. ఆయన భక్తికి మెచ్చిన స్వామివారు ప్రత్యక్షమై, ఆంజనేయ స్వామి ముందు తన విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించమని ఆదేశించారట. “ఇక్కడ నన్ను దర్శించినవారికి తిరుపతికి వచ్చినంత పుణ్యం దక్కుతుంది” అని వరమిచ్చారని పెద్దలు చెబుతారు.
స్వామి కృపతో దర్శనం లభించిన ప్రాంతం కావడంతో ఈ ప్రాంతానికి మొదట కృపావతి అనే పేరు వచ్చింది. కాలక్రమంలో అదే కురపగా, ఆపై కడపగా మారింది. మరో విశేషం ఏమిటంటే, తిరుమలలో స్వామివారు తూర్పు ముఖంగా ఉంటే, దేవుని కడపలో మాత్రం పశ్చిమ ముఖంగా కొలువై ఉంటారు. అందుకే దీనిని తిరుమల యొక్క పశ్చిమ ద్వారంగా భక్తులు భావిస్తారు.
భక్తి, కృప, విశ్వాసం కలిసి రూపుదిద్దుకున్న క్షేత్రమే దేవుని కడప. తిరుమల దర్శనానికి ముందే మనసును శుద్ధి చేసుకునే పవిత్ర స్థలం ఇదే.
