ఆగమశాస్త్ర ప్రకారం ఆశ్వయుజ అమావాస్యను “మహారాణి” అని పిలుస్తారు. ఈ రోజు వెలిగించే ప్రతి దీపం లక్ష్మీ తత్త్వాన్ని పిలిచే ఆహ్వానం మాత్రమే కాదు — స్త్రీలో నిద్రిస్తున్న ఆత్మజ్యోతిని మేల్కొలిపే మౌన పూజ. దీపం బయట వెలిగితేనే కాదు, లోపల వెలుగుతున్న ధైర్యానికి మార్గదర్శకం అనే భావం ఉంటుంది.
రోజంతా కర్తవ్యాల మధ్య తనను తాను మరచిపోయే అనేక మహిళలు దీపావళి సాయంత్రం మొదటి దీపం వెలిగించేప్పుడు క్షణమంతైనా తమ శక్తిని తాము గమనించే అవకాశం వస్తుంది. ఆ నిశ్శబ్ద క్షణం — “నేను కూడా ఒక శక్తినే” అన్న అవగాహనకు ప్రారంభం. ఎందుకంటే దీపం = దర్పణం. నూనె అనగా అనుభవాలు, వత్తి అనగా సంకల్పం, జ్యోతి అనగా ఆత్మవిశ్వాసం.
గ్రామీణ మహిళల జీవితం ఈ స్థితిలో మరింత సూచికాత్మకంగా ఉంటుంది. విద్య కంటే ముందే బాధ్యత అనే శబ్దం పరిచయం అయ్యే వాళ్లు. కానీ దీపావళి రాత్రి తమ చేతుల్తో తమ దీపం వెలిగించినప్పుడు — “ఇంటి యజమాని నేను — వెలుగు నాలోంచే” అనే స్పూర్తి పెరుగుతుంది. అందుకే పెద్దలు దీపోత్సవాన్ని “లక్ష్మి గోచరంగా వచ్చే సమయం” కాదు — “స్త్రీలో అంతర్నిహితమైన లక్ష్మి బహిర్గతమయ్యే సమయం” అని అన్నారు.
ఒక దీపం మరొక దీపానికి వెలుగునిస్తే తన వెలుగు తగ్గదనే సూత్రం — మహిళలకు అత్యంత ముఖ్యమైన ఆత్మస్మరణ. “నేను వెలుగిస్తేనే ఇంటి ప్రతి మూల వెలుగు నిండుతుంది” అన్న భావన ఆత్మవిశ్వాసానికి మూలం.
అందుకే దీపావళి పండుగ కేవలం దీపాలు వెలిగించే రోజు కాదు. అది దిగులును బూడిదచేసి ధైర్యాన్ని వెలిగించే వ్రతం. ఈ వ్రతం అర్థంతో జరుపుకున్న ప్రతి స్త్రీలో శాశ్వతంగా వికసించేది….ఆత్మవిశ్వాసమే.
