తిరుమల అంటే భక్తికి ప్రతీక, నిత్యకళ్యాణం జరిగే పుణ్యక్షేత్రం. ప్రతిరోజూ అక్కడ పండుగే అయినా, బ్రహ్మోత్సవాల సమయంలో ఆ ఉత్సాహం మరింత పెల్లుబికిపోతుంది. తొమ్మిది రోజులపాటు జరిగే ఈ ఉత్సవాల్లో శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతంగా మలయప్ప స్వామి వివిధ వాహనాలపై నాలుగు మాడ వీధుల్లో ఊరేగి భక్తులకు దర్శనం ఇస్తాడు. కానీ మలయప్ప స్వామి ఎలా తిరుమల ఉత్సవమూర్తిగా వచ్చారో తెలుసుకుంటే ఆశ్చర్యం కలుగుతుంది.
శ్రీ వేంకటేశ్వరునికి పంచబేరాలు ఉన్నాయ్ — ధృవబేరం, క్షేత్రపాలకబేరం, స్నపనబేరం, ఉత్సవబేరం, బాలబేరం. వీటిలో ఉత్సవబేరంగా ప్రస్తుతం ఉన్నది మలయప్ప స్వామి. కానీ ఇది ఆరంభం నుంచి అలానే లేదు. సామాన్యశకం 1339 వరకు ఉగ్ర శ్రీనివాసమూర్తినే ఉత్సవాల్లో ఊరేగించేవారని తిరుమల శాసనాలు చెబుతున్నాయి. ఆ కాలంలో కూడా బ్రహ్మోత్సవాలు ఘనంగా జరిగేవి. కానీ ఒక ఏడాది బ్రహ్మోత్సవాల సమయంలో హఠాత్తుగా తిరుమలలో అగ్ని ప్రమాదం సంభవించింది. అనేక ఇళ్లు, మఠాలు ఆ అగ్నికి ఆహుతయ్యాయి. భయభ్రాంతులకు గురైన ప్రజలు, అర్చకులు, పండితులు శ్రీనివాసుడిని ప్రార్థించారు — “స్వామీ, మమ్మల్ని రక్షించు” అని.
అప్పుడు శ్రీనివాసుడు భక్తుల ముందే దివ్యదృష్టిలో ప్రత్యక్షమై “ఉగ్ర రూపంలో ఇక ఉత్సవాలు జరపరాదు. నా శాంతమూర్తి రూపం మలయప్ప కోనలో లభిస్తుంది. ఆ విగ్రహాన్ని ఉత్సవమూర్తిగా ప్రతిష్ఠించండి” అని ఆదేశించాడట. వెంటనే పండితులు, అర్చకులు, భక్తులు మలయప్ప కోనలో వెతికారు. తొమ్మిదిరోజులపాటు సాగిన అన్వేషణలో వారికి ఒక దివ్య విగ్రహం లభించింది — అదే మలయప్ప స్వామి. ఆ విగ్రహాన్ని తిరుమల ఆలయానికి తీసుకువచ్చి, కైంకర్యాలు నిర్వహించి ఆనందమండపంలో కొలువుదీర్చారు. అప్పటి నుంచి బ్రహ్మోత్సవాలు, పల్లకి సేవలు, వాహన సేవల్లో మలయప్ప స్వామినే ఉత్సవమూర్తిగా ఊరేగిస్తారు.
ఉగ్ర శ్రీనివాసమూర్తి విగ్రహం మాత్రం ఆనందనిలయంలో స్వామివారి పాదాల వద్దే కొలువై ఉంది. స్వయంభూవైన సాలగ్రామశిలామూర్తి శ్రీనివాసుడి పక్కన మలయప్ప స్వామి పంచలోహ విగ్రహంగా, శాంతస్వరూపుడిగా భక్తులను కరుణిస్తున్నారు. ఆయనకు వజ్రకవచం, ముత్యాల కవచం, బంగారు కవచం వంటి అపూర్వ అలంకారాలు ఉన్నాయి. ప్రతి ఏడాది శ్రవణా నక్షత్రం రోజున జరిగే బ్రహ్మోత్సవాలు ఆ దివ్య ఘట్టాన్ని స్మరింపజేస్తుంటాయి.
మలయప్ప స్వామి ఆవిర్భావం కేవలం చారిత్రక ఘట్టం కాదు — అది భక్తిశ్రద్ధ, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసం, తిరుమల మహాత్యానికి చిరస్మరణీయమైన గుర్తు. ఆయన దివ్య సన్నిధిలో ఒకసారి మనసారా పిలుద్దాం… “గోవిందా… గోవిందా…”
