వైకుంఠ ఏకాదశి లేదా ముక్కోటి ఏకాదశి సనాతన ధర్మంలో అత్యంత పవిత్రమైన, మహిమాన్వితమైన రోజుగా శాస్త్రాలు ఘనంగా వర్ణిస్తున్నాయి. ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువు స్వయంగా భూలోకానికి సమీపంగా ఉండి భక్తుల ప్రార్థనలను స్వీకరిస్తాడని పురాణ విశ్వాసం. వైకుంఠ ద్వారాలు ఈ రోజున తెరుచుకుంటాయని, భక్తిశ్రద్ధలతో నారాయణుడిని ఆరాధించిన వారికి మోక్షప్రాప్తి లభిస్తుందని శాస్త్రాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. అందుకే ఈ పవిత్ర దినాన కొన్ని కఠిన నియమాలను తప్పనిసరిగా పాటించాలని పండితులు సూచిస్తారు. దశమి రోజున రాత్రి మితాహారం తీసుకుని శరీరాన్ని, మనస్సును ఉపవాసానికి సిద్ధం చేసుకోవాలి. ఏకాదశి రోజంతా ఉపవాసం ఉండటం ద్వారా ఇంద్రియ నియంత్రణ సాధ్యమవుతుందని చెబుతారు. ఈ రోజున అబద్ధాలు, కఠినమైన మాటలు, చెడు ఆలోచనలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టి సత్యం, శాంతి, దయతో జీవించడం అత్యంత ముఖ్యం. మద్యపానం, మాంసాహారం, దురాచారాలకు దూరంగా ఉండి శుద్ధి, పవిత్రతను పాటించాలి.
ఇతరులను మనస్సుతోనైనా, మాటలతోనైనా, కార్యంతోనైనా హాని చేయకూడదనే సంకల్పం చేయాలి. రాత్రంతా జాగరణ చేస్తూ నారాయణ నామస్మరణ, భజనలు, హరికథలు వినడం ద్వారా ఆధ్యాత్మిక శక్తి పెరుగుతుందని విశ్వాసం. ముఖ్యంగా ఈ రోజున అన్నదానం చేయడం మహా పుణ్యఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుందని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు, మనస్సును నియంత్రించడమే ఏకాదశి యొక్క అంతర్ముఖ తత్త్వమని ఆచార్యులు వివరిస్తారు. ఈ విధంగా సంపూర్ణ భక్తితో, నియమబద్ధంగా వైకుంఠ ఏకాదశిని ఆచరిస్తే, జీవితం పవిత్రమై వైకుంఠధామానికి మార్గం సులభమవుతుందనే గాఢ విశ్వాసం భక్తుల హృదయాల్లో నిలిచిపోయింది.
