ఉత్తర గుజరాత్ సరిహద్దుల్లో, అరావళీ పర్వతాల నడుమ నిశ్శబ్దంగా, ఆధ్యాత్మిక శక్తితో నిండిన అంబాజీ మాత ఆలయం భక్తులకు అమోఘమైన అనుభూతిని అందిస్తుంది. దసరా సమయంలో ఈ ఆలయం వైభవం మరింత పెరుగుతుంది. సృష్టికర్త శక్తి స్వరూపిణి అంబికాదేవిని దర్శించుకోవాలని దేశం నలుమూలల నుంచీ భక్తులు తరలివస్తారు. ఈ ఆలయం ప్రత్యేకతల్లో ముఖ్యమైనది—ఇక్కడ అమ్మవారి విగ్రహం ఉండదు. దాని స్థానంలో బీజాక్షరాలతో లిఖించిన శ్రీయంత్రం మాత్రమే దర్శనమిస్తుంది. ఎందుకంటే దక్షయజ్ఞం అనంతరం శివుని కోపంతో శరీరాన్ని అగ్నికి ఆహుతి చేసిన సతీదేవి హృదయభాగం ఇక్కడ పడిందని పురాణాలు చెబుతాయి. హృదయానికి రూపం ఉండదని, భావాలకు సంకేతమని భావిస్తూ ఇక్కడ అమ్మవారిని రూపరహితంగా, శ్రీయంత్ర రూపంలోనే పూజిస్తారు.
భక్తులు శ్రీయంత్రాన్ని నేరుగా చూడరాదు అన్నది ఆలయ ఆచారం. అందుకే దర్శనం సమయంలో తెల్లటి వస్త్రంతో కళ్లను కప్పుకోవడం తప్పనిసరి. ఇదే ఈ ఆలయ మహోన్నత వైశిష్ట్యం. ప్రస్తుతం ఉన్న అంబాజీ ఆలయ నిర్మాణానికి 1500 సంవత్సరాలకు పైగా అయ్యింది. కాని పూర్వం అమ్మవారు గబ్బర్ కొండపై ఉండేవారని ప్రాచీన కథ చెబుతుంది.
ఆ కాలంలో దంతుడనే రాజు అమ్మవారిని తన రాజ్యానికి తీసుకెళ్లాలనే సంకల్పంతో రాత్రింబగళ్లు పూజలు చేశాడు. చివరకు అమ్మవారు ఒక షరతుతో ఒప్పుకున్నారు—రాజు ఏ సందర్భంలోనూ వెనక్కి తిరిగి చూడకూడదు. రాజు ఆమోదించినా, కొండ దాటిన కొద్ది దూరంలోనే కుతూహలం అతన్ని ఆపుకోలేకపోయింది. ఒక చూపు వేసాడు. అదే అతని తప్పు. వెంటనే అమ్మవారు అక్కడే స్థిరమైపోయారు. ఆ స్థలంలోనే ఇప్పటి అంబాజీ ఆలయం నిర్మించబడింది. గబ్బర్ కొండపై ఉన్న పురాతన ఆలయ శిథిలాలు నేటికీ చూడవచ్చు. అక్కడ నిరంతరం వెలుగుతున్న జ్యోతి ఈ కథను సాక్ష్యంగా చెబుతుంది.
అంబాజీ పట్నం చుట్టుపక్కల కోటేశ్వరాలయం, సరస్వతీ నది ఉద్భవ స్థలం, వాల్మీకి ఆశ్రమం, అజయ్దేవి ఆలయం, కైలాస కొండ వంటి అనేక దివ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి. మౌంట్ ఆబూకి సమీపంలో ఉండటంతో, అక్కడికెళ్లే వారందరూ అంబాజీ దర్శనాన్ని తప్పకుండా పొందారు.
