రామాయణం అనగానే మనకు గుర్తొచ్చేది రాముడి ధర్మ నిరతి, రావణుడి అహంకారం. కానీ, ఈ మహాకావ్యంలో అసలైన మలుపు రావణుడి మరణ రహస్యం. అజేయుడు, అపార మేధావి, శివ తాండవ స్తోత్రంతో పరమేశ్వరుడినే మెప్పించిన రావణ బ్రహ్మను అంతం చేయడం సామాన్యమైన విషయం కాదు. ఒకవేళ విభీషణుడు ఆ కీలక సమయంలో అన్న ప్రాణ రహస్యాన్ని రాముడికి చెప్పకపోయి ఉంటే, రామాయణ యుద్ధం మరోలా ఉండేదా? అన్న ప్రశ్న ప్రతి భక్తుడిలోనూ మెదులుతుంది.
అమృతభాండం – అజేయమైన శక్తి
రావణుడు కేవలం పది తలల రాక్షసుడు మాత్రమే కాదు, తన ఉదరంలో అమృతభాండాన్ని నింపుకున్న మహాబలవంతుడు. రాముడు ఎన్నిసార్లు రావణుడి తలలను నరికినా, అవి మళ్ళీ మళ్ళీ మొలుస్తూనే ఉన్నాయి. దీనికి కారణం ఆయన నాభిలో ఉన్న అమృతం. ఈ రహస్యం దేవతలకు కూడా అంతుచిక్కనిది. లంకా నగరంలో రాక్షసుల మధ్య నివసించినా, ధర్మాన్నే శ్వాసించిన సాధుమూర్తి విభీషణుడు. తన అన్న అధర్మ మార్గంలో నడుస్తున్నాడని గ్రహించి, లోక కల్యాణం కోసం ఆ మరణ రహస్యాన్ని రాముడికి వెల్లడించాడు.
యుద్ధ నీతి – వాయుదేవుని సహకారం
ఇక్కడ ఒక ఆసక్తికరమైన అంశం ఉంది. యుద్ధ నీతి ప్రకారం ఎదుటివారి ఉదరంపై బాణం వేయడం అధర్మం. అందుకే రాముడు ఎప్పుడూ రావణుడి తలలనే లక్ష్యంగా చేసుకున్నాడు. కానీ, అమృతభాండం నాశనం కాకుండా రావణుడు మరణించడు. ఆ సమయంలో హనుమంతుని ప్రార్థనతో వాయుదేవుడు రంగంలోకి దిగుతాడు. రాముడు ప్రయోగించిన బాణం దిశను వాయువేగంతో మార్చి, అది నేరుగా రావణుడి నాభిలోకి దూసుకుపోయేలా చేస్తాడు. విభీషణుడు రహస్యం చెప్పడం ఒక ఎత్తయితే, దానిని ధర్మబద్ధంగా అమలు చేయడంలో వాయుదేవుని పాత్ర మరొకటి.
ధర్మ స్థాపనలో విభీషణుడి పాత్ర
కుంభకర్ణుడు, రావణుడు మాదిరిగానే విభీషణుడు కూడా తన అన్ననే అంటిపెట్టుకుని ఉంటే, రావణుడిని ఓడించడం అసాధ్యమయ్యేది. విభీషణుడు కేవలం ఒక సోదరుడిగా కాకుండా, ధర్మానికి ప్రతినిధిగా నిలిచాడు. ఒకవేళ ఆయన ఆ రహస్యాన్ని దాచిపెట్టి ఉంటే, యుద్ధం కొన్ని ఏళ్ల పాటు సాగేది లేదా ధర్మ స్థాపనలో తీరని జాప్యం జరిగేది. అందుకే రామాయణంలో విభీషణుడిని ‘శరణాగత రక్షకుడు’ అంటారు. ఒక మనిషి ప్రాణం కంటే ధర్మం గొప్పదని చాటిచెప్పిన ఈ ఘట్టం, అమావాస్య చీకటిని చీల్చుతూ వచ్చే వెలుగులా రామాయణంలో నిలిచిపోయింది.
