హిందూ ధర్మం మనిషి జీవనాన్ని కేవలం స్వార్థానికి పరిమితం చేయదు. వ్యక్తి నుంచి సమాజం వరకు, ప్రకృతి నుంచి పరమాత్మ వరకు—అన్నిటితో సమతుల్యంగా జీవించాలనే మహత్తర మార్గాన్ని చూపిస్తుంది. ఆ మార్గంలో ప్రతి గృహస్థుడు తప్పనిసరిగా ఆచరించాల్సిన ధర్మకర్తవ్యాలే పంచ మహా యజ్ఞాలు. ఇవి పెద్ద పెద్ద యాగాలు, హోమాలు కాదు… మన నిత్యజీవితంలో సహజంగా చేయగలిగే ఆచరణలు.
మొదటిది దేవ యజ్ఞం. మన జీవితానికి దిశ చూపించే దైవానికి కృతజ్ఞత తెలుపడమే దీని సారాంశం. ప్రతిరోజూ ఇంట్లో దీపం వెలిగించి, భక్తితో నామస్మరణ చేయడం, చిన్న నైవేద్యం సమర్పించడం చాలు. శబ్దాల గొప్పదనం కాదు… హృదయంలోని భక్తే దేవునికి ప్రియమైనది.
పితృ యజ్ఞం మన మూలాలను గుర్తు చేస్తుంది. మన జన్మకు, జీవనానికి కారణమైన తల్లిదండ్రులను గౌరవించడం, వారి సేవలో జీవించడం ఇదే అసలైన పితృయజ్ఞం. ఇక పరలోకంలో ఉన్న పూర్వీకులను స్మరిస్తూ తర్పణాలు, శ్రాద్ధ కర్మలు చేయడం వంశాభివృద్ధికి మార్గమని శాస్త్రం చెబుతుంది.
ఈ సృష్టిలో మనిషి ఒంటరివాడు కాదు. జంతువులు, పక్షులు, క్రిమికీటకాలు కూడా ఇందులో భాగమే. వాటిపట్ల దయ చూపించడమే భూత యజ్ఞం. మనం తినే ఆహారంలో కొంత భాగాన్ని మూగజీవులకు ఇవ్వడం, వాటిని బాధించకపోవడం కూడా ఒక మహా యజ్ఞమే.
మనుష్య యజ్ఞం మనలోని మానవత్వాన్ని వెలికితీయుతుంది. అతిథులను ఆదరించడం, అవసరంలో ఉన్నవారికి సహాయం చేయడం, ఉన్నదాన్ని పంచుకోవడం—ఇవన్నీ మనుష్య యజ్ఞానికి రూపాలు. “అతిథి దేవోభవ” అన్న వాక్యం ఇందుకే వచ్చింది.
చివరిది బ్రహ్మ యజ్ఞం. వేదాలు, పురాణాలు, ఇతిహాసాలు చదవడం, వినడం, తద్వారా ధర్మాన్ని తెలుసుకోవడం ఇదే దీని ఉద్దేశం. జ్ఞానాన్ని గౌరవించి, తరతరాలకు అందించడమే బ్రహ్మ యజ్ఞం యొక్క పరమార్థం.
ఈ ఐదు యజ్ఞాలు ఆచరించే జీవితం ధర్మబద్ధమవుతుంది. కలియుగ గందరగోళంలోనూ మనసుకు శాంతి లభిస్తుంది. ఇదే హిందూ ధర్మం చూపించిన జీవన సత్యం.
