భారతదేశ సాంకేతిక చరిత్రలో ఏప్రిల్ 2026 ఒక చిరస్మరణీయ అధ్యాయంగా నిలిచిపోనుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని అమరావతి వేదికగా ‘అమరావతి క్వాంటం రిఫరెన్స్ ఫెసిలిటీ’ (AQRF) ప్రారంభం కావడంతో, భారత్ ఇప్పుడు ప్రపంచ క్వాంటం అగ్రరాజ్యాల సరసన సగర్వంగా నిలిచింది. ఇప్పటి వరకు మనం అమెరికాలోని ‘సిలికాన్ వ్యాలీ’ గురించి విన్నాం, కానీ ఇకపై ప్రపంచం అమరావతిని ‘క్వాంటం వ్యాలీ’ అని పిలవబోతోంది.
అసలు ఈ క్వాంటం టెక్నాలజీ అంటే ఏమిటి? సామాన్యులకు అర్థమయ్యేలా చెప్పాలంటే, నేటి సూపర్ కంప్యూటర్లు సంవత్సరాల తరబడి చేసే లెక్కలను ఈ క్వాంటం కంప్యూటర్లు కేవలం సెకన్లలో పూర్తి చేస్తాయి. అయితే, వీటిని తయారు చేయడం అత్యంత క్లిష్టమైన ప్రక్రియ. వీటిలోని ‘క్విబిట్స్’ (Qubits) పనిచేయాలంటే అంతరిక్షం కంటే చల్లని వాతావరణం, అంటే మైనస్ -273°C ఉష్ణోగ్రత అవసరం. ఇలాంటి సున్నితమైన భాగాలను పరీక్షించి, సర్టిఫికేట్ ఇచ్చే దేశీయ తొలి కేంద్రమే అమరావతిలోని ఈ ఫెసిలిటీ.
అమరావతిలో రెండు కీలక కేంద్రాలు ఏర్పాటయ్యాయి. ఎస్ఆర్ఎం యూనివర్సిటీలో పరిశోధనల కోసం ఒకటి ఉంటే, గన్నవరం మేధా టవర్స్లో స్టార్టప్ల కోసం మరొకటి ఉంది. ఈ ప్రాజెక్టు వల్ల అతిపెద్ద లాభం ఏమిటంటే, ఇప్పటి వరకు మనం క్వాంటం విడిభాగాల కోసం విదేశాలపై ఆధారపడేవాళ్లం. కానీ ఇప్పుడు 85 శాతం విడిభాగాలను మన దేశంలోనే తయారు చేసుకోవచ్చు.
దీనివల్ల సామాన్యుడికి వచ్చే లాభం ఏంటి? అన్న సందేహం రావచ్చు. క్వాంటం టెక్నాలజీతో క్యాన్సర్ వంటి మొండి రోగాలకు కొత్త మందులను వేగంగా కనుగొనవచ్చు, సైబర్ దాడుల నుండి మన డేటాను రక్షించుకోవచ్చు మరియు వాతావరణ మార్పులను ముందే ఖచ్చితంగా ఊహించి రైతులకు మేలు చేయవచ్చు. అమరావతి ఈ పరిశోధనలకు కేంద్రం కావడం వల్ల వేల సంఖ్యలో హై-టెక్ ఉద్యోగాలు మన యువతకు లభించనున్నాయి. సొంత చిప్స్, సొంత టెక్నాలజీతో భారత్ ప్రపంచాన్ని శాసించబోతోందనడానికి ఈ ‘క్వాంటం వ్యాలీ’ ఒక సజీవ సాక్ష్యం.
