పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ మేఘాలు తాత్కాలికంగా వీడినా, శాశ్వత శాంతి మాత్రం అందని ద్రాక్షలానే ఉంది. తాజా పరిణామాలను గమనిస్తే, కాల్పుల విరమణ పొడిగింపు అనేది కేవలం ఒక కంటితుడుపు చర్యగా కనిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా హోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వద్ద నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని, ముఖ్యంగా చమురు రవాణాను వణికిస్తున్నాయి. అమెరికా ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్ బృందం పాకిస్తాన్ పర్యటనకు సిద్ధమవుతున్న వేళ, ట్రంప్ సర్కార్ తీసుకున్న ఈ వ్యూహాత్మక నిర్ణయాలు పశ్చిమాసియా రాజకీయాలను కొత్త మలుపు తిప్పుతున్నాయి.
అసలు ఈ అశాంతికి మూలకారణాలు ఏమిటి? సామాన్యుడికి అర్థమయ్యేలా చెప్పాలంటే, ఇక్కడ మూడు కీలక చిక్కుముడులు ఉన్నాయి.
- మారుతున్న కాలం – మారని ఇరాన్ విధానాలు
గల్ఫ్ దేశాలైన సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ వంటివి నేడు ఆధునీకరణ వైపు వేగంగా అడుగులు వేస్తున్నాయి. సంప్రదాయాలను గౌరవిస్తూనే, ప్రజాస్వామ్యబద్ధమైన మార్పులను, మహిళా స్వేచ్ఛను ఆహ్వానిస్తున్నాయి. కానీ, ఇరాన్ మాత్రం నేటికీ కఠినమైన షరియా చట్టాలకే కట్టుబడి ఉండటం వల్ల పొరుగు దేశాలతో సైద్ధాంతిక విభేదాలు పెరుగుతున్నాయి. దేశంలో అంతర్గతంగా చెలరేగుతున్న నిరసనలు కూడా ఈ మొండి వైఖరి వల్లే పుట్టుకొస్తున్నాయి. - ఉగ్రవాద ముద్ర – ఆయుధ మద్దతు
అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన ఆరోపణ ఏమిటంటే.. లెబనాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్లోని పలు తీవ్రవాద సంస్థలకు ఇరాన్ వెన్నుదన్నుగా నిలుస్తోంది. ఆర్థికంగా, ఆయుధపరంగా ఈ మద్దతు కొనసాగినంత కాలం శాంతి చర్చలు ఫలించవు. “ముందు ఈ మద్దతును విరమించుకోండి.. ఆ తర్వాతే ఆంక్షల తొలగింపు” అన్నది అమెరికా స్పష్టమైన హెచ్చరిక. - అణ్వాయుధ భయం: ప్రపంచానికి ముప్పు?
అన్నిటికంటే పెద్ద భయం అణ్వాయుధాల తయారీ. ఒకవేళ ఇరాన్ అణ్వాయుధాన్ని సాధిస్తే, అది తీవ్రవాద ముఠాల చేతికి చిక్కుతుందన్నది అగ్రరాజ్యాల ఆందోళన. గల్ఫ్ దేశాలలోని చమురు నిక్షేప ప్రాంతాల్లో అణు ప్రమాదం జరిగితే ఆ వినాశనం ఊహకు కూడా అందదు. అందుకే హోర్ముజ్ జలసంధి వెలుపల అమెరికా నౌకాదళం తిష్టవేసి, ఇరాన్ నౌకలను సీజ్ చేస్తూ ఆర్థికంగా ఊపిరి ఆడకుండా చేస్తోంది.
కాల్పుల విరమణ పొడిగింపులు తాత్కాలిక ఊరటనిస్తాయి కానీ, శాశ్వత పరిష్కారాన్ని చూపలేవు. హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా సాగే వాణిజ్యం స్తంభిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. అది సామాన్యుడి జేబుకు చిల్లు పెడుతుంది. ఇరాన్ తన విధానాలను సవరించుకుని, అమెరికా ఆంక్షలను సడలించినప్పుడే పశ్చిమాసియాలో శాంతి పరిడవిల్లుతుంది.
