సనాతన ధర్మంలో ఏకాదశి వ్రతానికి ఉన్న ప్రాధాన్యత అంతా ఇంతా కాదు. అందులోనూ ఆషాఢ మాస కృష్ణ పక్షంలో వచ్చే ‘యోగిని ఏకాదశి’ మానవాళికి లభించిన ఒక గొప్ప ఆధ్యాత్మిక వరం. తన విధిని విస్మరించి కుష్టు వ్యాధి బారిన పడిన హేమమాలి అనే యక్షుడు, కేవలం ఈ ఒక్క యోగిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించి తన భయంకరమైన పాప విముక్తిని పొంది, తిరిగి పూర్వ వైభవాన్ని సాధించడమే ఈ వ్రతం వెనుక ఉన్న పరమార్థం. ఈ పరమ పవిత్రమైన రోజున లక్ష్మీనారాయణులను భక్తితో కొలిస్తే 88,000 మంది సత్బ్రాహ్మణులకు అన్నదానం చేసినంత పరమ పుణ్యఫలం లభిస్తుందని బ్రహ్మాండ పురాణం అత్యంత స్పష్టంగా చెబుతోంది.
పురాణ గాథ… హేమమాలి పాప విముక్తి వృత్తాంతం
స్వర్గలోకంలోని అలకాపురి నగరానికి పాలకుడైన కుబేరుడు పరమ శివభక్తుడు. అతని పూజ కోసం ప్రతిరోజూ మానస సరోవరం నుండి దివ్యమైన పూలను తీసుకురావడం హేమమాలి అనే యక్షుడి విధి. ఒకరోజు హేమమాలి తన భార్య అయిన స్వరూపావతిపై గల మోహాతిశయంతో తన కర్తవ్యాన్ని మరచిపోయి, సకాలంలో పూలను అందించలేదు. పూజకు ఆటంకం కలగడంతో ఆగ్రహించిన కుబేరుడు.. హేమమాలిని భయంకరమైన కుష్టు రోగంతో బాధపడుతూ, స్వర్గలోకం నుండి భూలోకంలో పడిపొమ్మని శపించాడు.
శాపగ్రస్తుడైన హేమమాలి అడవుల్లో ఆకలి దప్పులతో, శారీరక వేదనతో అలమటిస్తూ చివరకు హిమాలయాల్లోని మార్కండేయ మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు. అతని దైన్య స్థితిని చూసి చలించిన మహర్షి, “నాయనా! నువ్వు ఆషాఢ కృష్ణ పక్షంలో వచ్చే ‘యోగిని ఏకాదశి’ వ్రతాన్ని నిష్ఠతో ఆచరించు, నీ పాపాలన్నీ సమూలంగా నశిస్తాయి” అని ఉపాయం చెప్పారు. మహర్షి ఆదేశానుసారం హేమమాలి ఆ పవిత్ర తిథి నాడు నిర్జల ఉపవాసం ఉండి, శ్రీహరిని ఆరాధించాడు. ఆ వ్రత ప్రభావంతో అతని శరీరం తిరిగి దివ్య కాంతితో ప్రకాశించింది, శాపవిముక్తుడై మళ్లీ స్వర్గలోకానికి చేరుకున్నాడు.
యోగిని ఏకాదశి నాడు భక్తులు ఏం చేయాలి?
సాధారణ భక్తులు ఈ పవిత్ర రోజున సులభంగా అనుసరించదగిన ఆధ్యాత్మిక నియమాలు ఏమిటో తెలుసుకుందాం. ఏకాదశి రోజు ఉదయాన్నే 4:00 గంటలకు బ్రాహ్మీ ముహూర్తంలోనే నిద్రలేచి, పవిత్ర స్నానమాచరించాలి. రోజంతా వీలైనంత వరకు ‘నిర్జల’ (నీరు కూడా తీసుకోకుండా) లేదా ‘ఫలాహార’ ఉపవాసం ఉంటూ అన్నాన్ని, పప్పు ధాన్యాలను పూర్తిగా విసర్జించాలి. పూజా మందిరంలో లక్ష్మీ సమేత శ్రీమహావిష్ణువు పటాన్ని లేదా విగ్రహాన్ని ఉంచి, తులసి దళాలతో, సుగంధ పుష్పాలతో పూజించాలి. ఈ రోజున 108 సార్లు “ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ” లేదా విష్ణు సహస్రనామ పారాయణ చేయడం అత్యంత శ్రేష్ఠం. ఏకాదశి నాడు రాత్రి నిద్రపోకుండా భజనలు, కీర్తనలు, పురాణ శ్రవణంతో ఆధ్యాత్మిక జాగరణ చేయాలి. మరుసటి రోజు (ద్వాదశి) ఉదయం బ్రాహ్మణులకు లేదా పేదలకు స్వయంపాకం (బియ్యం, కూరగాయలు) దానం ఇచ్చి వ్రత పారణ (ఉపవాస విరమణ) చేయాలి. ఈ ఏకాదశి వ్రతం శారీరక రుగ్మతలను తొలగించడమే కాక, అంతిమంగా మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. సకల పాపహరమైన ఈ పుణ్య తిథిని భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకుందాం. నారాయణ స్మరణే నరజన్మకు తరణం!
