మహాలయ అమావాస్య హిందూ సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన రోజుగా పరిగణించబడుతుంది. పితృదేవతలను స్మరించుకునే ప్రత్యేకమైన తిథి ఇది. శ్రాద్ధ పక్షం లేదా పితృ పక్షం చివరి రోజు మహాలయ అమావాస్యగా భావించబడుతుంది. ఈ రోజున పితరులకు తర్పణం, శ్రాద్ధం, పిండప్రదానం చేస్తే వారు తృప్తి చెందుతారని, వంశానికి ఐశ్వర్యం, సౌభాగ్యం కలుగుతాయని శాస్త్రాలు పేర్కొంటాయి.
పురాణాల్లో చెప్పబడిన కథ ప్రకారం, మహాభారత కాలంలో కర్ణుడు స్వర్గానికి వెళ్ళినప్పుడు అతనికి బంగారం, వెండి లాంటి ఆభరణాలు మాత్రమే లభించాయి. ఆహారం లభించలేదు. ఆశ్చర్యపోయిన కర్ణుడు ఇంద్రుని అడిగాడు. అప్పుడు ఇంద్రుడు చెప్పిన మాట ఏమిటంటే– జీవితంలో కర్ణుడు ఎన్నో దానాలు చేసినా, పితృదేవతలకు తర్పణం చేయలేదని. దాంతో కర్ణుడు భూమికి తిరిగి రావాలని కోరుకున్నాడు. ఇంద్రుడు అనుమతించడంతో, కర్ణుడు పదిహేను రోజులు పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి తిరిగి స్వర్గానికి వెళ్ళాడట. అప్పటి నుండి ఈ పితృ పక్షం ఆచారం ప్రారంభమైందని చెబుతారు.
మహాలయ అమావాస్య రోజున ఉదయం స్నానం చేసి, నది, సరస్సు, లేక ఇంట్లోనే నీటితో తర్పణం చేయాలి. పిండప్రదానం చేసి, పితృదేవతలను స్మరించి, బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించి భోజనం పెట్టడం శ్రేష్ఠమని శాస్త్రోక్తి. ఈ రోజున దీపారాధన, దానధర్మాలు చేయడం ద్వారా పితృదేవతలతో పాటు దేవతల అనుగ్రహం కూడా లభిస్తుంది.
అంతేకాకుండా, మహాలయ అమావాస్య రోజున గృహంలో పావిత్ర్యాన్ని కాపాడటం, శుభకార్యాలు చేయకుండా పితృస్మరణలో గడపడం ఆచారం. పితరుల కోసం చేసిన ఈ సేవలు వంశపారంపర్యానికి శ్రేయస్సు, సంతానానికి సుఖశాంతులను అందిస్తాయని విశ్వాసం.
అందుకే మహాలయ అమావాస్య రోజున పితృదేవతలను స్మరించి, శ్రాద్ధం, తర్పణం చేయడం ప్రతి హిందువు యొక్క ధర్మ కర్తవ్యం.
