అక్షయతృతీయ స్పెషల్ః జగన్నాథుని రథాల తయారీకి శ్రీకారం

ఒకవైపు ఆధునిక ప్రపంచం బ్లూప్రింట్లు, అత్యాధునిక యంత్రాలు, కంప్యూటర్ డిజైన్ల కోసం పాకులాడుతుంటే.. మరోవైపు ఒడిశాలోని పూరీ క్షేత్రంలో మాత్రం ఏటా ఒక అద్భుతం జరుగుతుంది. అక్షయ తృతీయ పర్వదినం సందర్భంగా ప్రారంభమయ్యే జగన్నాథుడి రథయాత్ర రథాల నిర్మాణం కేవలం ‘వంశపారంపర్య జ్ఞానం’ మరియు ‘దైవ భక్తి’తోనే సాగుతుంది. ఒక్క కాగితం ముక్కపై డిజైన్ లేకుండా, ఒక్క కొలత టేపు వాడకుండా 45 అడుగుల ఎత్తు ఉండే భారీ రథాలను నిర్మించడం మానవ మాత్రులకు సాధ్యమా? అంటే.. జగన్నాథుడి లీలల్లో ఇది కూడా ఒకటి అని చెప్పక తప్పదు.

అక్షయ తృతీయ: రథ నిర్మాణానికి అంకురార్పణ

వైశాఖ శుద్ధ తదియ (అక్షయ తృతీయ) రోజున పూరీ పురవీధుల్లో రథ నిర్మాణానికి శ్రీకారం చుడతారు. ఈ రోజున మూడు రథాలకు సంబంధించిన చెక్క దుంగలకు పూజలు చేసి, పవిత్రమైన గొడ్డలితో ‘మహారానా’లు (రథ శిల్పులు) తొలి వేటు వేస్తారు. ఈ క్షణం నుండి ఆషాఢ శుద్ధ విదియ వరకు నిరంతరాయంగా రథాల పని సాగుతుంది.

బ్లూప్రింట్ లేని బ్రహ్మాండమైన నిర్మాణం: కొన్ని ఆసక్తికర గణాంకాలు

ప్రతి ఏటా పూరీ జగన్నాథుడి కోసం మూడు విభిన్న రథాలను నిర్మిస్తారు. వీటి నిర్మాణంలో ఎక్కడా ఇనుప మేకులు వాడకపోవడం గమనార్హం.

సుమారు 42 బృందాలుగా విడిపోయిన శిల్పులు, వడ్రంగులు, టైలర్లు ఈ రథాల కోసం పనిచేస్తారు. సుమారు 800 ఏళ్లకు పైగా ఈ సంప్రదాయం తండ్రి నుండి కొడుకుకు, గురువు నుండి శిష్యుడికి కేవలం మాటల ద్వారా, అనుభవం ద్వారా బదిలీ అవుతూ వస్తోంది.

చేతులే కొలత సాధనాలు.. భక్తే బలం!

ఈ రథాల నిర్మాణంలో ఆధునిక కొలత టేపులు ఉండవు. ‘అంగుళం’ లేదా ‘అడుగు’కు బదులుగా ‘చేతి వేళ్లు’ (Fingers) మరియు ‘బారలు’ ప్రాతిపదికగా కొలతలు తీసుకుంటారు. ఎంత ఎత్తు ఉండాలి, చక్రం వ్యాసం ఎంత ఉండాలి అనేవి శిల్పుల మెదడులో నిక్షిప్తమై ఉంటాయి. ఈ నిర్మాణంలో ఒక్క చిన్న పొరపాటు జరిగినా మొత్తం రథం అస్థిరంగా మారుతుంది, కానీ వందల ఏళ్లుగా ఒక్క అంగుళం కూడా తేడా లేకుండా రథాలు రూపుదిద్దుకోవడం శాస్త్రవేత్తలకు సైతం అంతుచిక్కని రహస్యం.

పురాతన వారసత్వానికి, అచంచలమైన విశ్వాసానికి పూరీ రథనిర్మాణం ఒక సజీవ సాక్ష్యం. యంత్రాలు చేయలేని పనిని కేవలం భక్తితో, పూర్వీకుల జ్ఞానంతో పూర్తి చేస్తున్న ఈ శిల్పుల చాతుర్యం వెనుక ఆ జగన్నాథుడే ఉన్నాడని భక్తుల నమ్మకం. ఈ అక్షయ తృతీయ నాడు ఆరంభమైన ఈ దైవిక కార్యం నిర్విఘ్నంగా సాగి, లోకానికి శుభం కలగాలని కోరుకుందాం. జై జగన్నాథ్!